Erkaklarda gipoganadizm bu erkak jinsiy gormoni- testesteron yetishmovchiligi tufayli yuzaga keladigan klinik holat. Asosiy sabab-moyaklardagi androgenlarni ishlab chiqarishining buzilishi. Odatda bu jarayon gipotalamus gormonlari tomonidan tartibga solinadi: follekullalarni ogohlantiruvchi gormon (FSH) va luteinizatsiya qiluvchigormon (LH). Erkaklarda gipoganadizmning bir necha tasnifi mavjud. Patologiyaning sabablariga qarab ikki turga bolinadi.
Birlamchi Asosiy moyaklarning FSH va LH bilan stimulyasaning idrok eta olmasligidan kelib chiqadi. Ko’pincha xromosoma anomaliyalari fonida paydo boladi, masalan, Klinefertil sindromi.
Ikkilamchi Erkaklarda ikkilamchi gipogonadizm testesteron sekretsiyasini tartibga solish uchun masul bo’lgan gipofiz bezining yoki gipotalamusning ishlashidagi buzilishlari bilan bogliq.
Erkaklarda gipogonadizim belgilari: charchoq, vazn yo’qtish, mushak massining pasayishi,suyak zichligini pasayishi.Uyquning buzulishi va depressiya rivojlanishi sodir bo’ladi.Jinsiy organlarning disfunksiyasi bilan bogliq ko’rinishlarga quyidagilar kiradi:
- jinsiy istakning pasayishi
- erektil disfunksiya
- moyak hajimning pasayishi
- tanadagi va yuzdagi sochlarning yo’qolishi.
- bepushtlik spermatazoidlarning soni va faolligining pasayishi fonida rivojlanadi.
- testesteronning pasayishi jinekomastiyaga olib keladi-erkaklarda sut bezlarining ayol turiga ko’ra kengayishi.
Sabablari: Erkaklarda gipoganadizm tashqi (ekzogen) va ichki (endogen) sabablarga ko’ra yuzaga kelishi mumkin. Birinchi guruhga kimyoterapiya yoki radioterapiya, dorilar (opo’idlar, anabolik steroidlar yoki gormonal dorilar) kiradi. Kasallikning rivojlanishi ko’pincha skrotum sohasidagi shikastlanishlari va jarrohlik operatsiyalari,shuningdek,gipotalamus yaqinidagi miya tuzilmalarida sodir bo’ladi.Endogen sablari ichki patalogiyalar bilan bogliq xromosoma anamaliyalari,yalliglanish jarayonlari,yaxshi va yomon sifatli o’smalar.
Diognostika: Klinik tavsiyalarga muvofiq erkaklarda gipoganadizm tashxisi qonda testesteron va gonadotropik gormonlar darajasini aniqlashdan boshlanadi.
Gipofiz bezi va gipotalamus kasalliklarini aniklash uchun miyaning magnit rezonans tomografiyasi amalga oshiriladi.
Skrotumning ultratovush tekshiruvi moyaklar holatini,shu jumladan ularning hajmi va tuzilishini baholash va mumkin bo’lgan kistalar,o’smalar yoki boshqa patologik o’zgarishlarni aniqlash uchun amalga oshiriladi.
Reproduktiv funktsiyasini aniqlash uchun spermogramma buyuriladi.
Davolash: Erkaklarda gipoganadizmni davolash kasallikning turiga, uning sabablari va namoyon bo’lishiga qarab belgilanadi. Terapiyaning maqsadi testesteronning normal darajasini tiklash va uning yetishmasligidan kelib chiqqan simptomlarni bartaraf etishdir.
O’rnini bosuvchi terapiya- bu tanaga suniy testesteronni ineksiya, gel, yamoq yoki planshetlar shaklida kiritish. Kamchilikni to’ldirish gormonal darajasini normallashtirishga,jismoniy faollikning, kayfiyatini va jinsiy istakni yaxshilashga yordam beradi.
Etioropik terapiya sabablarini bartaraf etishga qaratilgan. U gormonal buzilishlarni tuzatish, gipofiz bezi va gipotalamus kasalliklarini davolashni o’z ichiga oladi. Gipogonadotropik gipoganadizim bo’lsa klinik tavsiyalarga muvofiq gonadotropin ishlab chiqarishni suniy ravishda ragbatlantirish uchun preparatlar beriladi.
Jarrohlik gipoganadizimning sababi miya yoki genital organlarning tuzilmalarida o’smalar yoki boshqa buzilishlar bo’lgan hollarda korsatiladi. Shishlarni olib tashlash normal androgen sekretsiyasini tiklashga olib keladi. Sabablari va birga keladigan kasalliklarga qarab, qo’shimcha davolash usullari (fizioterapiya, dietoterapiya, psixoterapiya) tavsiya etilishi mumkin.
Comments are closed